ادامه مطلب بیماری های برگی گندم

 

بیماری سپتوریای برگی Septoria leaf blotch :

نام دیگر این بیماری سوختگی خالدار برگ گندم می باشد .نشانه‌های آن ابتدا به صورت لكه‌های كوچك نامنظم به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز ظاهر می‌شود که این لكه‌ها بوسیله رگبرگها محدود شده و بصورت طولی توسعه می‌یابند و به تدریج پیشرفت می‌كنند تا جایی که از مركز تغییر رنگ داده و خاكستری می‌شوند و به مرور تمام سطح برگ را فرا می‌گیرند، در نهایت روی لکه ها نقاط سیاه رنگ کوچکی (پیکنیدیوم) ظاهر میشود. گیاه در مرحله رسیدن دانه ها کمتر مورد حمله این بیماری قرار می گیرد و زمان وقوع بیماری اغلب قبل از مرحله خمیری شدن دانه می باشد و در بیشتر موارد زردی و خشكیدگی برگ نیز اتفاق می‌افتد.
نام سپتوریا برای بیش از ۱۰۰۰ گونه قارچ که بسیاری از آنها عوامل بیماری زای گیاهی هستند به کار می رود. تقریباً ۱۰۰ گونه ی آن پارازیت غلات می باشند.
در بسیاری از مناطق جهان دو گونه ی سپتوریا باعث خسارت عمده در گندم می شوند، یکی از آنها s.triciti عامل سوختگی برگ و دومی s.nodorum عامل سوختگی برگ و گلوم است.
کاهش عملکرد محصول در آلودگی های شدید از ۳۱ تا ۵۱ درصد گزارش شده است. در استان خوزستان این بیماری بسته به رقم، مرحله آلودگی و شدت آن می تواند باعث کاهش ۷ الی ۳۸ درصد عملکرد محصول شود.

 

◊ زمان ظهور بیماری در مزارع استان خوزستان :

زمان ظهور بیماری در مزارع مختلف گندم به عواملی همچون تاریخ کاشت ، شرایط آب و هوایی مخصوصاً دما برای گونه هایs.tritici) (s.nodorum20-27°c) (15-25°c و بارندگی بستگی دارد.
معمولاً در مزارع زود کاشتی که سابقه آلودگی دارند بیماری زودتر ظاهر می شود که با حذف ارقام حساس و توسعه ارقام مقاوم تقریباً این بیماری کنترل شده است.

 

◊ راهکارهای کنترل بیماری سپتوریای برگی:

۱-اجتناب از کشت ارقام خیلی حساس در مزارع آلوده
۲- کشت ارقام مقاوم و نیمه مقاوم
۳- اجرای تناوب زراعی
۴- پرهیز از زود کاشتی در مزارع آلوده

رعایت موارد فوق، نیاز به سمپاشی را مرتفع میسازد و در صورت عدم رعایت در مزارع آلوده یک نوبت سمپاشی با قارچکش سیستمیک در اواسط پنجه زنی توصیه می گردد.

 

 

      برگ های آلوده به بیماری سپتوریا

سیاهک برگی flag smut:

یکی دیگر از بیماری های برگی گندم سیاهک برگی می باشد . تشخیص سیاهک برگی در مزرعه بسیار آسان است اما اغلب به دلیل کوتاه بودن بیش از حد بوته های آلوده، از نظر دور می ماند.
قبل از به سنبله رفتن گندم، در برگ های بالایی گیاه، خطوط آبی متمایل به سبز، موازی رگبرگ ها ظاهر می شوند. به تدریج این خطوط شکافته شده و از آن گرد سیاه رنگی که همان اسپورهای قارچ عامل بیماری است خارج می گردد و برگ ها تاب خورده، کج و لوله ای می شوند. نمو اغلب بوته ها متوقف شده و به این دلیل به سنبله نرفته یا اینکه سنبله های ضعیف تولید می کنند.
بوته های آلوده فاصله میان گره ای کوتاهی دارند و در نتیجه ساقه های کوتاهی تولید می نمایند. سنبله های بوته های آلوده رشد کاملی ندارند و معمولاً درون غلاف برگ باقی می مانند.
علائم این بیماری در مزارع ممکن است پس از ظهور برگ سوم یا چهارم ظاهر شود. به هر حال بیماری پس از ظهور سنبله و اغلب در انتهای فصل رشد روی پنجه های ثانویه بیشتر قابل ملاحظه است. در برگ های پیرتر اولین علائم به صورت خطوط سفید ملاحظه می گردد که ندرتاً روی سنبله ها گسترش می یابد.
خطوط از سفید تا خاکستری تیره یا سیاه تغییر رنگ می یابند. در گیاهان آلوده تعداد پنجه های کوتاه مانده، پیچیده و سنبله های توسعه نیافته افزایش می یابد. همچنین در گیاهان آلوده ریشه ها کمتر توسعه می یابد ، سنبله ها کمتر بارور شده و تعداد دانه و وزن هزار دانه کمتری تولید می شود و در کل عملکرد خیلی ضعیف تر است.
عکس العمل ارقام نسبت به سیاهک برگی متفاوت بوده و برخی ژنوتیپ ها ممکن است شدیداً کوتاه و پنجه ها سیاه شده و اگر سنبله داشته باشند تعداد سنبله کم است.
در برخی گیاهان که دارای درجاتی از مقاومت هستند علائم بیماری تنها روی پنجه های ثانویه مشاهده می گردد و پنجه های اصلی فاقد علائم است.
انتشار بیماری از سالی به سال دیگر به وسیله بذر آلوده به اسپور صورت می گیرد و دانه موقع جوانه زدن به بیماری مبتلا می گردد. قوه نامیه اسپورها در حالت خشک حداقل ۴ سال و در زمین زراعی یک سال می باشد.
اسپورهای موجود در برگ های بیمار هنگام برداشت پراکنده شده و روی زمین ریزش می کنند. در مزارع بسیار آلوده گندم، اغلب گردی دودی شکل هنگام برداشت محصول قابل ملاحظه است. اسپورهای عامل بیماری بذور را آلوده کرده و ممکن است در اثر وزش باد، بیماری به مزارع مجاور منتقل شود.
نوع خاک، رطوبت خاک و دما با تحت تاثیر قرار دادن میزان جوانه زنی بذور گندم باعث شدت یافتن بیماری می شوند.

 

◊ راهکارهای کنترل سیاهک برگی گندم:

۱- اجرای تناوب زراعی با کاشت گیاهان غیر میزبان
۲- استفاده از بذر سالم و غیر آلوده و ارقام مقاوم
۳- عدم برگرداندن کاه و کلش آلوده به زمین
۴- ضدعفونی بذور با استفاده از قارچکش های سیستمیک

 

 

منبع: مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

 

2 پاسخ به “بیماری های برگی گندم”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *